هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، در فرمانی که به تازگی از سوی وزارت عدلیهٔ این گروه به نشر رسیده، دستور داده است تا آنچه او «اصطلاحات بیگانه» در اسناد اداری و اصولی خوانده، باید تحت نظر یک هیأت تغییر داده شوند.
در این فرمان هرچند در مورد این واژهها و اصطلاحات وضاحت داده نشده، اما رهبر طالبان دستور داده است که هیأتی متشکل از وزارت عدلیه، تحصیلات عالی، معارف، اطلاعات و فرهنگ، و ریاستهای عمومی اکادمی علوم و ادارهٔ امور در این خصوص اقدام نمایند.
در این فرمان چهارمادهای آمده است: «تمام ادارههای امارتی مکلف اند، اصطلاحات اجنبی را که در ادارههای مربوطه و اسناد اصولی خویش به کار میبرند، جمعآوری کرده، بدیل مناسب آن را با دلیل ذکر کنند و جدول آن را به هیأت ارزیابی و تغییر اصطلاحات اجنبی اسناد اداری و اصولی تسلیم نمایند.»
در این فرمان، اصطلاحات عربی به عنوان «اصطلاحات اسلامی» عنوان گردیده و در کنار واژگان آنچه «افغانی» خوانده شده، پذیرفته شده تلقی میگردد.
گفتنی است که با بازگشت دوبارهٔ حاکمیت طالبان، شماری از واژگان فارسی از روی لوحههای برخی از دانشگاهها و کتابهای درسی حذف شدهاند؛ از جمله اقدام به حذف واژهٔ «دانشگاه» از روی لوحهٔ سر دروازهٔ دانشگاه بلخ و همچنین تغییر اصطلاح زبان ازبیکی از لوحهٔ دانشگاه جوزجان.
در یکی از موارد، پوهنځی انجینیری دانشگاه تخار که زیر ادارهٔ طالبان قرار دارد، در یک اطلاعیهٔ رسمی در سال گذشته، استادان و دانشجویان را از استفاده از واژگان پوهنځی و دانشگاه منع ساخت و اطاعت از این امر را واجب اعلام کرد.
در ماه می سال ۲۰۲۵ میلادی، وزارت تحصیلات عالی طالبان در نامهای، رسماً به استادان و کادر علمی دانشگاه کابل ابلاغ کرد تا در نوشتن آثار علمی و تألیفات خود، از کاربرد واژههای فارسی مانند دانشگاه، پوهنځی، محکمه و ساروالی خودداری کنند.
این اقدام طالبان از سوی برخی از نهادهای حقوق بشری و فرهنگیان تا کنون با واکنشهای تندی مواجه گردیده و آن را برابر با «آپارتاید زبانی» توصیف کردهاند.
بیشتر بخوانید: