اعتراضهای سراسری در ایران که پس از سقوط ارزش ریال و تشدید بحران اقتصادی آغاز شده است، وارد یازدهمین روز خود شده و بنا بر گزارش نهادهای مستقل حقوق بشری و رسانههای بینالمللی، دامنه آن در سراسر کشور گسترش یافته است. معترضان و نیروهای امنیتی در شهرهای متعدد با یکدیگر درگیر شدهاند و در برخی نقاط شعارهای ضدحکومتی شنیده شده است.
بر اساس آخرین آمار گروههای مدافع حقوق بشر، تاکنون بیش از ۳۸ نفر کشته و بیش از ۲هزار نفر بازداشت شدهاند. شمار کشتهها شامل معترضان و برخی گزارشها از کشتهشدن افراد غیرنظامی خبر میدهد، در حالی که مسئولان رسمی ایران تنها مرگ تعدادی از نیروهای امنیتی را تأیید کردهاند.
برخی گزارشها حاکی است که نیروهای امنیتی برای متفرق کردن معترضان از گاز اشکآور، مهمات ساچمهای و دستکم در مقاطعی از سلاح گرم استفاده کردهاند، و در برابر آن معترضان در برخی شهرها مانند تهران، قزوین، مشهد و بندرعباس با پرتاب سنگ مقاومت کردهاند.
این اعتراضها بهطور چشمگیری نه تنها به مطالبات اقتصادی محدود ماندهاند، بلکه در برخی تجمعها با شعارهای سیاسی علیه ساختار قدرت، از جمله انتقاد از رهبری جمهوری اسلامی، گسترش یافتهاند.
مقامهای رسمی ایران، از جمله دولت و قوه قضاییه، ضمن هشدار نسبت به برخورد با «اغتشاشگران»، مدعی شدهاند که دستور برخورد با تجمعات مسالمتآمیز صادر نشده است. در مقابل، مقامات بینالمللی، بهویژه از ایالات متحده و برخی نهادهای حقوق بشری، نسبت به استفاده بیش از حد از زور و کشته شدن معترضان ابراز نگرانی کردهاند و تهران این اظهارات را دخالت خارجی خوانده است.
تحلیلگران میگویند که این موج اعتراضات، یکی از گستردهترین خیزشهای اجتماعی در ایران از زمان اعتراضات سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ است و پیامدهای اقتصادی و سیاسی آن میتواند تأثیرات عمیقی بر ثبات داخلی و موقعیت منطقهای ایران داشته باشد.
بیشتر بخوانید:
- کشته شدن ۱۸ مهاجر افغان از جمله نوجوان ۱۵ ساله در مسیر ایران
- کشته شدن یک جوان افغان در تیراندازی مرزبانان ایرانی در نیمروز
- پیچیدهتر شدن بحران ایران در سایه تهدیدهای ترامپ و بازداشت مادورو در ونزوئلا
