دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحدهٔ امریکا، روز دوشنبه در چرخشی ناگهانی نسبت به مواضع پیشین خود در قبال جمهوری اسلامی ایران، از ضربالاجل ۴۸ ساعتهای که برای حمله به نیروگاههای ایران تعیین کرده بود، عقبنشینی کرد. او گفت که به دلیل «پیشرفت در مذاکرات» با ایران، این ضربالاجل پنج روز تمدید گردیده است.
آقای ترامپ روز سهشنبه در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ سفید گفت که مذاکرات با ایران در جریان است و ایران هدیهای گرانبها و مرتبط با نفت و گاز و عبور و مرور از تنگهٔ هرمز به آمریکا داده است. او افزود: «من قرار نیست به شما بگویم این هدیه چه بود، اما جایزهای بسیار مهم بود و آنها آن را به ما دادند و گفتند که قرار است آن را بدهند. این برای من یک معنا دارد؛ ما با افراد درستی سروکار داریم.»
نشریهٔ آتلانتیک شامگاه دوشنبه در گزارشی به نقل از سه مقام خارجی، از ارائهٔ طرح ۱۵ مادهای از سوی دولت ترامپ به ایران برای پایان جنگ خبر داد. بر بنیاد این گزارش، استیو ویتکاف، فرستادهٔ ویژهٔ آقای ترامپ، از طریق پاکستان و دیگر میانجیهای منطقهای با حکومت ایران در ارتباط بوده است تا آن را به پذیرش درخواستهای آمریکا در رابطه با برنامهٔ هستهای و غنیسازی اورانیوم مجاب کند.
به گفتهٔ این منابع، آمریکا بر پایهٔ طرح ۱۵ مادهای که سال گذشته به ایران ارائه کرده بود، پیشنهاد جدیدی را به مقامات ایرانی منتقل کرده است تا به حکومت تضعیفشدهٔ ایران فرصت دهد خود را از بمباران بیشتر مصون دارد.
کانال ۱۲ اسرائیل نیز روز سهشنبه در گزارشی به نقل از یک منبع غربی، ضمن تأیید ارائهٔ چنین پیشنهادی از سوی واشینگتن، جزئیات ۱۴ ماده از این طرح را اعلام کرد. بر بنیاد این گزارش به نقل از سه منبع آگاه، جرد کوشنر و استیو ویتکاف چارچوبی را پیشنهاد دادهاند که شامل «اعلام آتشبس یکماهه است که در آن طرفها دربارهٔ توافق ۱۵ مادهای مذاکره خواهند کرد.»
خواستههای آمریکا از ایران:
۱. ایران باید توانمندیهای هستهای موجود خود را برچیند.
۲. ایران باید متعهد شود هرگز به دنبال سلاح هستهای نرود.
۳. هیچگونه غنیسازی اورانیوم در خاک ایران انجام نخواهد شد.
۴. ایران باید ذخیرهٔ حدود ۴۵۰ کیلوگرمی اورانیوم با غنای تا ۶۰ درصد را در آیندهٔ نزدیک و طبق جدول زمانی مورد توافق، به آژانس بینالمللی انرژی اتمی تحویل دهد.
۵. تأسیسات هستهای نطنز، اصفهان و فردو باید برچیده شوند.
۶. آژانس بینالمللی انرژی اتمی باید از دسترسی کامل، شفافیت و نظارت در داخل ایران برخوردار شود.
۷. ایران باید از «پارادایم» نیروهای نیابتی منطقهای خود دست بکشد.
۸. ایران باید تأمین مالی، هدایت و تسلیح نیروهای نیابتی منطقهای خود را متوقف کند.
۹. تنگهٔ هرمز باید باز بماند و بهعنوان یک گذرگاه آزاد دریایی عمل کند.
۱۰. برنامهٔ موشکی ایران باید هم از نظر برد و هم از نظر تعداد محدود شود و آستانههای مشخص آن در مرحلهای بعد تعیین گردد.
۱۱. هرگونه استفادهٔ آینده از موشکها فقط به دفاع مشروع محدود خواهد بود.
امتیازهایی که ایران دریافت خواهد کرد:
۱۲. تمامی تحریمهای اعمالشده از سوی جامعهٔ بینالمللی علیه ایران بهطور کامل لغو خواهد شد.
۱۳. آمریکا به ایران برای پیشبرد برنامهٔ هستهای غیرنظامی از جمله تولید برق در نیروگاه هستهای بوشهر کمک خواهد کرد.
۱۴. سازوکار موسوم به «مکانیسم ماشه» که در صورت عدم پایبندی ایران امکان بازاعمال خودکار تحریمها را فراهم میکند، حذف خواهد شد.
به گزارش روزنامهٔ هاآرتص به نقل از یک منبع خاورمیانهای، آمریکا این طرح ۱۵ مادهای را از طریق پاکستان به ایران منتقل کرده و برای پاسخ آن مهلت ۲۴ ساعته تعیین کرده است. بنابر این گزارش، تهران اعلام کرده بود که به دلیل وضعیت جنگی و در دسترس نبودن تصمیمگیران، نمیتواند در این مهلت پاسخ دهد.
با وجود اظهارات روز دوشنبه و سهشنبهٔ آقای ترامپ مبنی بر این که بخت دستیابی به توافق با ایران بالاست، به گزارش کانال ۱۲ اسرائیل، برآورد اطلاعاتی این کشور حاکی از شکاف گسترده میان ایران و آمریکا بر سر مفاد توافق است.
بنابر این گزارش به نقل از سه منبع آگاه، آمریکا به همراه میانجیها شامل پاکستان، مصر و ترکیه در حال بررسی برگزاری نشست صلح با ایران در روز پنجشنبه است. در این نشست طرفها دربارهٔ پیشنهاد آمریکا گفتوگو خواهند کرد. این نشست احتمالاً در اسلامآباد برگزار خواهد شد، با این حال، ایران هنوز با برگزاری چنین نشستی موافقت نکرده است.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، روز سهشنبه ضمن اعلام حمایت از تلاشهای جاری برای پیگیری گفتوگوها با هدف پایان دادن به جنگ، در شبکهٔ اجتماعی ایکس نوشته است: «مشروط به موافقت ایالات متحده و ایران، پاکستان آماده است و افتخار دارد که میزبان این روند باشد تا گفتوگوهای مؤثر و نهایی را برای دستیابی به یک راهحل جامع در جهت پایان دادن به درگیری جاری تسهیل کند.»
بیشتر بخوانید: