امروز چهارشنبه، ۲۷ حوت، برابر با روز ملی خبرنگار در افغانستان است. این روز در سال ۱۳۹۷ هجری خورشیدی توسط کابینه دولت پیشین به ریاست محمد اشرف غنی بهعنوان یک مناسبت ملی تصویب و در تقویم رسمی کشور درج شد.
روز ۲۷ حوت به پیشنهاد مرکز خبرنگاران افغانستان و با حمایت جامعه رسانهای کشور انتخاب شد تا ارتباطی با مناسبتهای زندگی هیچیک از چهرههای رسانهای نداشته باشد و فرصتی برای بررسی عملکرد سالانه رسانهها و تقدیر از خبرنگاران فراهم کند.
این روز امسال در حالی فرا رسیده است که نهادهای حامی رسانهها و خبرنگاران میگویند که نقض حقوق خبرنگاران و رسانهها در کشور تشدید شده است. مرکز خبرنگاران افغانستان (AFJC) در گزارش سالانه خود از وضعیت رسانهها در سال ۲۰۲۵، وضعیت آزادی رسانهها را «بهشدت تیره و محدودکننده» ارزیابی کرده است .
بر اساس گزارش این مرکز، در سال ۲۰۲۵ میلادی دستکم ۲۰۵ مورد خشونت و نقض آزادی رسانهها در افغانستان ثبت شده است . این موارد شامل دو خبرنگار کشته، سه خبرنگار زخمی، ۱۶۶ مورد تهدید و ۳۴ مورد بازداشت خبرنگاران میباشد که پنج تن از آنان همچنان در زندانهای طالبان به سر میبرند.
به گفته مرکز خبرنگاران افغانستان، میزان سانسور، تهدید و خشونت علیه رسانهها از سوی طالبان در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۱۳ درصد افزایش یافته است. این نهاد تأکید کرده است که بهجز موارد کشته و زخمی شدن خبرنگاران که در جریان حملههای منتسب به نظامیان پاکستانی رخ داده، عامل تمامی رویدادهای دیگر، نهادها و مقامهای طالبان بودهاند.
در این گزارش به گسترش ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان در رسانهها اشاره شده است. این ممنوعیت در سال ۲۰۲۵ به ۱۷ ولایت دیگر گسترش یافت و در مجموع به ۲۳ ولایت از ۳۴ ولایت کشور ابلاغ شده است. بر اساس این گزارش، این محدودیت به تعطیلی دستکم ۲۰ شبکه تلویزیونی انجامیده است.
مرکز خبرنگاران افغانستان همچنین از مواردی چون نشر اعترافهای اجباری خبرنگاران زندانی، جلوگیری از حضور زنان خبرنگار در نشستهای خبری مقامهای ارشد طالبان و سانسور صدای زنان خبرنگار در کنفرانسهای زنده خبر داده و این اقدامات را نمونههایی از «سیاست ترس، اختناق و تبعیض شدید جنسیتی» خوانده است که در تاریخ رسانهای کشور سابقه نداشته است.
این نهاد هشدار داده است که طالبان با استفاده از ساختارهای رسمی و غیررسمی، رسانههای دولتی و وابسته را به ابزارهای تبلیغاتی تبدیل کرده و همزمان با سرکوب رسانههای مستقل و محدودیت شدید دسترسی به اطلاعات، سیاست «تکصدایی» و ترویج روایتهای یکطرفه و بدون صدای مخالف را دنبال میکنند.
بیشتر بخوانید: