خبرگزاری رویترز به نقل از مقامها و منابع آگاه گزارش داده است که تلاشهای دولت ایران برای مهار موج تازهای از اعتراضهای ضد دولتی، همزمان با تشدید تهدیدهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، وارد مرحلهای پیچیدهتر شده است؛ تهدیدهایی که پس از بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، توسط نیروهای امریکایی، ابعاد جدیتری به خود گرفته است.
بر اساس این گزارش، تنها یک روز پیش از آنکه نیروهای ویژه ایالات متحده در سوم جنوری مادورو و همسرش را بازداشت کرده و به نیویورک منتقل کنند، دونالد ترامپ در پیامی در شبکههای اجتماعی هشدار داد که اگر رهبری ایران به سرکوب خونین معترضانی که از ۲۸ دسمبر به خیابانها آمدهاند دست بزند، امریکا «به نجات آنان خواهد آمد». منابع حقوق بشری میگویند تاکنون دستکم ۱۷ نفر در جریان این اعتراضها جان باختهاند.
مقامهای آگاه میگویند گزینههای تهران در شرایط کنونی بهشدت محدود شده است؛ وضعیتی که همزمان از تهدیدهای مستقیم ترامپ و بحران عمیق اقتصادی ناشی میشود. این بحران پس از حمله اسرائیل به ایران در ماه جون و همراهی ایالات متحده در یک جنگ ۱۲روزه که به گفته منابع غربی چندین تأسیسات هستهای ایران را هدف قرار داد، شدت بیشتری یافته است.
به گفته این مقامها، در داخل ساختار قدرت ایران نگرانی فزایندهای وجود دارد که کشور ممکن است «قربانی بعدی» سیاست خارجی تهاجمی واشنگتن باشد؛ نگرانیای که پس از اقدام امریکا در ونزوئلا پررنگتر شده است.
یکی از مقامهای ایرانی در گفتوگو با رویترز گفته است: «این فشار دوگانه، یعنی خشم عمومی در خیابانها و مطالبات و تهدیدهای فزاینده واشنگتن، فضای مانور تهران را به حداقل رسانده است. در هر مسیر، خطرات بزرگ و گزینههای عملی اندک وجود دارد.» این ارزیابی از سوی دو مقام دیگر و یک مقام پیشین ایرانی که همچنان به حلقههای تصمیمگیری نزدیک است نیز تأیید شده؛ افرادی که به دلیل حساسیت شرایط نخواستند نامشان فاش شود.
اقتصاد ایران که سالها زیر فشار تحریمهای ایالات متحده قرار داشته، پس از حملههای سال گذشته اسرائیل و امریکا با سقوط شدید ارزش ریال روبهرو شده است. غرب مدعی است این حملات تأسیسات مرتبط با برنامه هستهای ایران را هدف قرار دادهاند؛ ادعایی که تهران همواره آن را رد کرده است.
اعتراضهای اخیر که از تهران آغاز شد و به برخی شهرهای غربی و جنوبی گسترش یافته، از نظر دامنه با ناآرامیهای گسترده سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ پس از مرگ مهسا امینی قابل مقایسه نیست. با این حال، حتی در این مقیاس محدودتر نیز مطالبات معترضان بهسرعت از مشکلات اقتصادی فراتر رفته و به شعارهایی با مضمون سیاسی تند تبدیل شده است؛ از جمله «مرگ بر جمهوری اسلامی» و «مرگ بر دیکتاتور» که مستقیماً آیتالله علی خامنهای، رهبر ایران، را هدف قرار میدهد؛ شخصیتی که تصمیم نهایی در تمامی امور کلان کشور به او بازمیگردد.
بیشتر بخوانید: