برنامه جهانی غذا: ایران به کریدور اصلی تجارت افغانستان تبدیل شد؛ بسته شدن مرزهای پاکستان، گرسنگی را دوچندان کرد
برنامه جهانی غذای سازمان ملل متحد در گزارشی که روز جمعه (۶ سرطان) منتشر شد، اعلام کرده است که با بسته شدن گذرگاههای مرزی با پاکستان در اواخر سال ۲۰۲۵، مسیرهای تجاری افغانستان دستخوش تغییرات اساسی شده است. بر اساس این گزارش، حدود ۶۰ درصد تجارت افغانستان اکنون از مسیرهای غربی و از طریق ایران انجام میشود. همزمان، واردات از طریق خطوط ریلی آسیای مرکزی نیز بهطور قابل توجهی افزایش یافته است.
با این حال، برنامه جهانی غذا تأکید کرده است که مسیرهای جایگزین طولانیتر و پرهزینهتر هستند. هزینه انتقال کالا از طریق ایران و آسیای مرکزی بین ۲.۵ تا پنج برابر افزایش یافته و زمان ارسال برخی محمولهها از حدود ۱۰ روز به ۷۵ روز رسیده است.
این تغییر مسیرها تأثیر مستقیمی بر قیمتها در بازار افغانستان داشته است. بر اساس گزارش، هزینه یک سبد غذایی پایه بین اکتوبر ۲۰۲۵ تا اپریل ۲۰۲۶، ۱۰ درصد افزایش یافته است. قیمت برنج پاکستانی ۳۸ درصد، بادنجان رومی ۷۱ درصد، کچالو ۱۰۵ درصد، شکر ۲۷ درصد و روغن خوراکی ۱۲ درصد نسبت به اکتوبر ۲۰۲۵ افزایش یافته است. بهای سوخت نیز ۱۳ درصد بالا رفته است.
بر اساس دادههای برنامه جهانی غذا، از سال ۲۰۲۳ تا کنون حدود ۶ میلیون مهاجر از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشتهاند. تنها حدود ۲۰ درصد از این افراد توانستهاند شغل رسمی پیدا کنند، در حالی که نرخ بیکاری در میان بازگشتکنندگان در برخی مناطق به ۸۰ تا ۹۵ درصد میرسد. افرادی که شاغل شدهاند نیز بهطور متوسط ۱۵ تا ۳۰ درصد کمتر از دیگر کارگران دستمزد دریافت میکنند.
برنامه جهانی غذا برآورد کرده است که امسال ۳ میلیون و ۷۰۰ هزار کودک در افغانستان به سوءتغذیه حاد مبتلا خواهند شد؛ بالاترین رقمی که تا کنون در این کشور ثبت شده است. با این حال، به دلیل کمبود شدید بودجه، این نهاد پیشبینی میکند که کمتر از یکسوم کودکانی را که نیاز به درمان دارند، بتواند تحت پوشش قرار دهد.
برنامه جهانی غذا تأکید کرده است که ازسرگیری تجارت از مسیر پاکستان، مؤثرترین اقدام برای بهبود وضعیت امنیت غذایی در افغانستان خواهد بود. این نهاد هشدار داده است که ادامه اختلال در تجارت و کاهش کمکهای بینالمللی میتواند میلیونها تن دیگر را از دسترسی به غذای کافی و خدمات اساسی محروم کند.
یک مقام ارشد برنامه جهانی غذا در گفتوگو با خبرنگاران تأکید کرده است: «ما مستقیماً با رژیم طالبان کار نمیکنیم و کمکهای خود را از طریق شرکای محلی و سازمانهای غیردولتی توزیع میکنیم. اما مردم افغانستان نباید در این بنبست سیاسی قربانی شوند. واقعیت این است که میلیونها نفر در این کشور به کمکهای غذایی وابسته هستند و ما نمیتوانیم آنان را در برابر گرسنگی رها کنیم.»
برنامه جهانی غذا هشدار داده است که اگر مرزهای پاکستان همچنان بسته بماند و تنشهای منطقهای ادامه یابد، شمار افرادی که با گرسنگی حاد روبهرو هستند، طی شش ماه آینده ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر دیگر افزایش خواهد یافت. این نهاد خواستار افزایش کمکهای مالی جامعه جهانی، تقویت نظام پایش امنیت غذایی و انعطافپذیرتر شدن کمکهای بشردوستانه شده است.
بیشتر بخوانید:
- توقف فعالیت برنامه جهانی غذا در مناطق متأثر از درگیری، ۱۶۰ هزار نفر را بیبهره ساخت
- هشدار رئیس برنامه جهانی غذا درباره خطر مرگ ۴ میلیون کودک در افغانستان
- برنامه انکشافی سازمان ملل خواستار افزایش کمکها برای زلزلهزدگان افغانستان شد
